مقابله با جرائم بین المللی، تعهد دولتها به همکاری
دكتر عليرضا دلخوش
چكيده:
    حقوق بین الملل بعنوان مجموعه ای از حقوق و تکالیف دولتها در عرصه نظام بین الملل، نتیجه توافق اراده دولتها است.
اراده دولتها در دو حوزه تکالیف معاهده ای و تعهدات ناشی از قواعد عرف بین الملل، تشکیل دهنده نظام "تعهدات بین المللی" و نظام "مسئولیت بین المللی" می باشند.
تحولات پس از جنگ جهانی دوم و ظهور ارزشهای جهانی فراملی، برخی تعهدات بین المللی دیگری را نیز بر دولتها تحمیل نمود که در شکل گیری این تعهدات و مسئولیتهای ناشی از آنها، اراده دولتها نقش تعیین کننده ای نداشته و تمامی دولتها در برابر این تعهدات، دارای "مسئولیت رعایت در برابر همه" می باشند.
در حالی که هر دو گروه از تعهدات فوق الذکر در حوزه های خاصی دارای حدود و ثغور مشخصی بوده و صاحبان تعهد، به روشنی از دامنه تعهدات و مصادیق مربوط به این تعهدات آگاه می باشند، نوع خاصی از تعهدات بین المللی نیز وجود دارند که در مقایسه با سایر تعهدات بین المللی، از روشنی مفهومی و دقت مصداقی لازم برخوردار نبوده و بصورت "تعهد به همکاری" در کنار سایر تعهدات مطرح می گردند.
    تعهد به همکاری دولتها در حوزه های مختلف حقوق بین الملل، از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشند بطوریکه حتی به هنگام بروز اختلافات بین المللی نیز  بر اساس ماده 33 منشور ملل متحد، طرفهای اختلاف ملزم به انجام سطح خاصی از همکاری می باشند.
    همکاری دولتها در حقوق بین الملل کیفری به دلیل حساسیت های خاص حاکمیتها نسبت به صلاحیتهای ویژه مورد شناسائی در این شاخه از حقوق بین الملل، از موضوعات اساسی و در عین حال چالش برانگیزی است که در جریان تعاملات بین الدول و بین المللی دولتها مورد توجه حاکمیتها قرار می گیرند.
با اینکه این همکاری ها تا جائیکه بر اساس توافقات حاکمیتها و در قالب معاهدات بین المللی ، ناظر بر حوزه های خاصی از تعاملات بین المللی باشند، دارای دامنه های مشخصی بوده و در ارتباط با حوزه های تحت پوشش این تعهد کمترین ابهامی وجود ندارد، در عین حال به هنگام مطرح شدن برخی تعهدات عام ، بویژه در حوزه حقوق بین الملل کیفری، به دلیل ابهام ذاتی و ویژگی انتزاعی تعهد به همکاری، جایگاه حقوقی این تعهد و دامنه تحت پوشش آن، محل اختلاف و چالش های حقوقی فراوانی می باشد.
    اساسنامه دیوان کیفری بین المللی، با اختصاص دادن فصل نهم به بحث "تعهد به همکاری"، مساله همکاری دولتها با دیوان کیفری بین المللی را در زمینه های مختلف مورد توجه قرار داده و مقررات خاصی را در این خصوص تدوین نموده است.
بررسی ماهیت حقوقی تعهد به همکاری در حقوق بین الملل عام و ابعاد مسئولیت آور این تعهد در حوزه حقوق  بین الملل کیفری در روابط دولتها با یکدیگر و نیز روابط آنها با مراجع کیفری بین المللی، در قالب "تعهد دولتها در مقابله با جرائم بین المللی" ، هدف اصلی این کتاب می باشد.


فهرست جامع مطالب:

مقدمه و طرح مسأله

بخش نخست: تعهد به همکاري در حقوق بین الملل عام
- فصل یکم: تعهد به همکاري در حقوق بین الملل معاهده اي؛
- فصل دوم: تعهد به همکاري در حقوق بین الملل عرفی؛
- خلاصه بخش نخست

بخش دوم: تعهدات و مسئولیتها در حقوق بین الملل کیفري
- فصل یکم: تعهد به همکاری ، نتیجه برخورد حقوق بین الملل عام با حقوق بین الملل کیفري؛
- فصل دوم: اصول ویژه حقوق بین الملل کیفري و جرایم تحت شمول تعهد به همکاري؛
- فصل سوم: مسؤولیت بین المللی در حقوق بین الملل کیفري ؛
- خلاصه بخش دوم

بخش سوم: ساز و کارهاي اجرایی تعهد به همکاري در حقوق بین الملل کیفري
- فصل یکم: صلاحیتها، مراجع رسیدگی و سطوح و قواعد همکاریهاي بین المللی در حقوق بین الملل کیفری؛
- فصل دوم: تعهد به همکاري در دادگاههاي کیفري بین المللی ویژه ؛
- خلاصه بخش سوم

بخش چهارم: تعهد به همکاري با دیوان کیفري بین المللی
- فصل یکم: اساسنامه دیوان کیفري بین المللی، اصول کلی ؛
- فصل دوم: مقررات ناظر بر همکاري در اساسنامه و سطوح مختلف همکاري با
دیوان کیفري بین المللی ؛
- فصل سوم: اصلاحات صورت پذیرفته در مقررات ناظر بر تعهد به همکاري در اساسنامه؛
- خلاصه بخش چهارم

نتیجه گیري